Voor het eerst maakten twee Nederlandse musea vanuit hun totaal verschillende achtergrond een gemeenschappelijke expositie waarin een vergelijking tussen de islamitische kunst en het werk van M.C. Escher centraal stond: Escher & Schatten uit de Islam in Escher in Het Paleis (2013) en Escher meets Islamic Art in het Tropenmuseum (2013).
2013. Voor M.C. Escher is de vlakvulling na 1936 het ideale middel om zijn belangrijkste thema’s eeuwigheid en oneindigheid vorm te geven. Escher was onder de indruk van de verfijnde en soms gecompliceerde vlakvullingen die hij in Andalusië in 1922 en in 1936 zag en natekende. Ze sloten aan bij wat hij tussen 1919 en 1922 tijdens zijn opleiding tot graficus en vlak daarna had uitgeprobeerd. Als hij in 1937 door zijn oudere halfbroer -de geograaf en kristallograaf Berend Escher- de zeventien symmetriesystemen van Pólya leert kennen, kan hij zijn fantasie pas echt de vrije loop laten gaan. Jarenlang onderzoekt en varieert Escher deze systemen in schriften, op losse velletjes en in ingekleurde studies. Dit arsenaal vormde een schier onuitputtelijke bron voor zijn prenten.
In 2026 kwam er in Escher in het Paleis de tentoonstelling Escher & Islamic Art: 20 Perspectives bij.
2026. M.C. Escher is beroemd vanwege zijn bijzondere grafische werken waarin hij speelt met perspectief, ruimte en herhaling. Zijn prenten tonen vaak situaties die logisch lijken, maar in werkelijkheid onmogelijk zijn. Daarnaast staat Escher bekend om zijn vlakvullingen waarin hij vormen, vaak elementen uit de natuur, perfect in elkaar laat passen. Door de combinatie van kunst en wiskundige ideeën heeft zijn werk wereldwijd invloed gehad, niet alleen binnen de kunstwereld maar ook in het onderwijs en bij de ontwikkeling van films en games. Het is echter minder bekend dat hij geïnspireerd is door islamitische architectuur en mozaïekpatronen, na twee bezoeken aan het middeleeuwse fort en paleizencomplex Alhambra in Granada, Spanje. In de kleurrijke patronen op keramiek die hij ziet tijdens zijn reizen herkent hij zijn eigen net ontwaakte zoektocht naar ritme, herhaling en transformatie. Een ontdekking die een enorme impact op hem heeft en het startpunt vormt voor zijn intensieve onderzoek naar vlakvullingen. Deze zich oneindig herhalende motieven vormen een beeldtaal die tot het einde van zijn leven een centrale rol in zijn tekeningen en prenten blijft spelen.
Negentig jaar na Eschers laatste bezoek aan het Alhambra presenteert Escher in Het Paleis een tentoonstelling die dit historische verhaal verbindt met het heden. In plaats van uitsluitend te focussen op de invloed van het Alhambra op Escher, kiest het museum bewust voor een bredere benadering: het samenbrengen van Eschers werk met dat van hedendaagse kunstenaars die zich op uiteenlopende manieren verhouden tot islamitisch cultureel erfgoed. Met een brede variatie aan disciplines – van schilderkunst en sculptuur tot fotografie, keramiek, papierkunst, mode en textiel – toont Escher & Islamic Art: 20 Perspectives een rijke beeldtaal die in het Nederlandse museale veld nog relatief weinig te zien is. De werken in de tentoonstelling gaan een nieuwe dialoog aan met het werk van Escher en de oneindige fascinatie voor islamitische patronen die tot op de dag van vandaag doorwerkt in de hedendaagse cultuur.
In de tentoonstelling worden 30 werken van 20 nationale en internationale kunstenaars getoond. De deelnemende kunstenaars: Nasam Abboud & Yazan Maksoud, Karim Adduchi, Layla May Arthur, Amine Asselman, Dana Awartani, Fatima Barznge, Emin Batman, Hassan Hajjaj, Siddiqa Juma, Mous Lamrabat, Shehzil Malik, Farwa Moledina, Suleika Mueller, Leila Nazarian, Shirin Neshat, Mounir Raji en i.s.m. MASTOOR, Alfaz Sayed en Ishraq Zraikat. Een groot deel van de internationale werken is voor het eerst in Nederland te zien. Een grote verscheidenheid aan kunstenaars staat centraal, waarbij allen verenigd zijn door kunst en tegelijkertijd van vele verschillende culturen komen. Escher in Het Paleis gaat op zoek naar de verbinding binnen deze pluriformiteit aan creativiteit: eenheid in verscheidenheid.